دستورات ساده پایتون – اولین برنامه [ آموزش مقدماتی پایتون قسمت دو ]

  • آخرین بروزرسانی در چهارشنبه 20 می 2020

    Average rating 5 / 5. Vote count: 1

زبان برنامه نویسی پایتون شباهت های زیادی به زبان های Perl، C و جاوا دارد. اما یک سری تفاوت های اساسی هم بین این زبان ها وجود دارد. در این نوشته آموزش این زبان را با نوشتن اولین برنامه که دارای یک دستورات ساده است و توضیح برخی مقدمات کدنویسی ادامه می دهیم.

اولین برنامه به زبان پایتون

برنامه های پایتون را می توان به روش های مختلف به اجرا در آورد.

برنامه نویسی در حالت تعاملی

شما می توانید بدون نوشتن دستورات در داخل یک فایل، مفسر زبان پایتون را به اجرا در بیاورید.

در لینوکس:

$ python

Python 3.3.2 (default, Dec 10 2013, 11:35:01)
[GCC 4.6.3] on Linux
Type "help", "copyright", "credits", or "license" for more information.
>>>

در ویندوز:

Python 3.4.3 (v3.4.3:9b73f1c3e601, Feb 24 2015, 22:43:06) [MSC v.1600 32 bit (Intel)] on win32
Type "copyright", "credits" or "license()" for more information.
>>>

− متن زیر را در محیطی که حالا در اختیار دارید بنویسید و اینتر بزنید

>>> print ("Hello, Python!")

اگر چه ما در این آموزش با پایتون 3 پیش می رویم، اما اگر از پایتون 2 استفاده می کنید، می بایست تابع print را با دو پرانتز “()” استفاده کنید. دستوری که وارد کردید باید نتیجه زیر را به شما بدهد.

Hello, Python!

برنامه نویسی در حالت اسکریپت

در صورتی که مفسر را با استفاده از یک اسکریپت به اجرا در بیاورید، مفسر شروع به اجرای اسکریپت می کند و زمتانی که اسکریپت تمام شد، کارش به پایان می رسد.

در ادامه یک برنامه ساده پایتون در یک اسکریپت می نویسیم. فایل های پایتون پسوند .py دارند. کد زیر را در فایلی با نام test.py ذخیره کنید.

print ("Hello, Python!")

فرض را بر این می گیریم که مفسر پایتون را در متغیر PATH سیستم عامل خود تنظیم کرده اید (در زمان نصب پایتون 3 معمولا این کار به صورت خودکار انجام می شود)؛ حالا برنامه را به روش زیر اجرا کنید.

در لینوکس

$ python test.py 

− نتیجه به صورت زیر است

Hello, Python!

در ویندوز

C:\Python34>Python test.py

− نتیجه به صورت زیر است

Hello, Python!

در ادامه روشی دیگر برای اجرای یک اسکریپت پایتون را در سیستم عامل لینوکس می بینید. فایل تغییر یافته test.py به صورت زیر است:

#!/usr/bin/python3
print ("Hello, Python!")

فرض را بر این می گیریم که مفسر پایتون شما در مسیر /usr/bin نصب شده است؛ حالا برنامه را به شکل زیر اجرا کنید.

$ chmod +x test.py     # This is to make file executable
$./test.py

− نتیجه به صورت زیر است

Hello, Python!

شناساگر های پایتون

شناساگر پایتون اسمی است که برای شناسایی یک متغیر، تابع، کلاس، ماژول یا سایر شی ها تعیین می شود. یک شناساگر با یک حرف از A تا Z یا a تا z یا یک زیرخط (_) شروع می شود و در ادامه آن هیچ یا چند کاراکتر، زیرخط و رقم (0 تا 9) می آید.

پایتون اجازه نمی دهد که از کاراکتر های تاکیدی مثل @، $، و % در شناساگر ها استفاده شود. پایتون یک زبان برنامه نویسی حساس به بزرگ و کوچکی است. بنابراین مثلا واژه Manpower و manpower از نظر پایتون دو شناساگر کاملا متفاوت هستند.

در ادامه لیستی از اصول نام گذاری در پایتون را می بینید.

  • نام کلاس با یک حرف بزرگ آغاز می شود. سایر شناساگر ها در کلاس با حرف کوچک آغاز می شود.
  • شروع یک شناساگر با یک تک زیرخط به معنای این است که آن شناساگر private (خصوصی) است. یعنی دسترسی به آن متغیر فقط از داخل همان کلاس امکان پذیر است.
  • آغاز کردن یک شناساگر با دو زیرخط به معنای یک شناساگر private قوی است.
  • اگر یک شناساگر به دو زیرخط ختم شود، آن شناساگر یک نام خاص تعریف شده در زبان پایتون است.

واژه های رزرو شده

فهرست زیر، واژه های رزرو شده پایتون را نشان می دهد. شما نمی توانید از این واژه ها به عنوان constant یا نام متغیر یا هر نوع نام شناساگر دیگر استفاده کنید. همه واژه های رزرو شده پایتون با حروف کوچک نوشته می شوند.

andexecnot
asfinallyor
assertforpass
breakfromprint
classglobalraise
continueifreturn
defimporttry
delinwhile
elifiswith
elselambdayield
except

خط ها و توگذاری

در پایتون بر خلاف بسیاری از زبان های برنامه نویسی، برای مشخص کردن یک بلاک کد مثلا در تعریف کلاس ها یا توابع از براکت ({}) استفاده نمی شود؛ به جای آن بلاک های کد با استفاده از توگذاری (Indention) مشخص می شود و از این رو Indent کردن کد ها بسیار مهم است.

تعداد فاصله های مورد استفاده در توگذاری متغیر است ولی همه دستورات داخل یک بلاک می بایست به اندازه یکسان توگذاری شده باشند. برای مثال

if True:
   print ("True")

else:
   print ("False")

کد زیر با خطا مواجه می شود:

if True:
   print ("Answer")
   print ("True")

else:
   print "(Answer")
   print ("False")

بنابراین، در پایتون تمام خطوط پی در پی که به یک اندازه از ابتدای خط فاصله داشته باشند یک بلاک از کد را تشکیل می دهند. مثال زیر بلاک های مختلفی را شامل می شود.

به یاد داشته باشید که در طی این قسمت از دوره آموزشی سعی نکنید که منطق کد های مثال را درک کنید. فقط مطمئن شوید که می توانید بلاک های مختلف کد را تشخیص دهید.

#!/usr/bin/python3

import sys

try:
   # open file stream
   file = open(file_name, "w")

except IOError:
   print ("There was an error writing to", file_name)
   sys.exit()
print ("Enter '", file_finish,)
print "' When finished"

while file_text != file_finish:
   file_text = raw_input("Enter text: ")
   
   if file_text == file_finish:
      # close the file
	  file.close
      break
   file.write(file_text)
   file.write("\n")
file.close()
file_name = input("Enter filename: ")

if len(file_name) == 0:
   print ("Next time please enter something")
   sys.exit()

try:
   file = open(file_name, "r")

except IOError:
   print ("There was an error reading file")
   sys.exit()
file_text = file.read()
file.close()
print (file_text)

دستور های دو خطی

دستورات در پایتون معمولا با رفتن به خط جدید پایان می یابند. پایتون اما این اجازه را به شما می دهد تا با استفاده از کاراکتر ادامه دهنده خط (\) اعلام کنید که خط مورد نظر باید ادامه یابد.

برای مثال

total = item_one + \
   item_two + \
   item_three

دستوراتی که دارای []، {} یا () هستند برای ادامه یافتن در خط های جدید نیازی به کاراکتر ادامه دهنده خط ندارند.

برای مثال

days = ['Monday', 'Tuesday', 'Wednesday', 'Thursday', 'Friday']

عبارت در پایتون

پایتون عبارت های مشخص شده با (‘)، (“) و (”’ یا “””) را که برای محاصره کردن یک رشته متنی مورد استفاده قرار می گیرند را می پذیرند.

علامت نقل قول سه تایی (”’ یا “””) زمانی استفاده می شود که بخواهید عین متن با رعایت خطوط در نظر گرفته شود.

word = 'word'
sentence = "This is a sentence."
paragraph = """This is a paragraph. It is
made up of multiple lines and sentences."""

کامنت ها در پایتون

علامت هش (#) در صورتی که داخل یک رشته متنی نباشد آغاز کننده یک کامنت یا به عبارتی دیگر دیدگاه برنامه نویس درباره یک خط یا قسمتی از برنامه است. تمام کاراکتر هایی که بعد از # می آیند، تا پایان خط بخشی از کامنت هستند و مفسر پایتون آن ها را اجرا نمی کند.

#!/usr/bin/python3

# First comment
print ("Hello, Python!") # second comment

نتیجه به صورت زیر خواهد بود.

Hello, Python!

برای کامنت کردن چند خط باید در ابتدای هر خط از # استفاده کنید

# This is a comment.
# This is a comment, too.
# This is a comment, too.
# I said that already.

رشته زیر که با استفاده از نقل قول سه تایی نشانه گذاری شده نیز توسط مفسر پایتون نادیده گرفته می شود و می توانید از آن برای درج کامنت در چند خط استفاده کنید.

'''
This is a multiline
comment.
'''

استفاده از خطوط خالی

یک خط که فقط حاوی خط فاصله باشد یا شاید هم دارای یک کامنت باشد به طور کامل توسط مفسر پایتون نادیده گرفته می شود.

در مفسر تعاملی، در صورتی که می خواهید یک خط خالی وارد کنید می بایست برای متوقف سازی یک دستور چند خطی یک خط جدید وارد کنید.

منتظر ماندن برای کاربر

خطوط زیر از یک برنامه پایتون یک پیام نشان می دهد و در آن به کاربر گفته می شود که “Press the enter key to exit” و سپس منتظر می ماند تا کاربر واکنش نشان دهد

#!/usr/bin/python3

input("\n\nPress the enter key to exit.")

در دستور بالا از “\n\n” برای رفتن به دو خط بعد پیش از نمایش پیامی که در ادامه آن آمده، استفاده شده است. به محض این که کاربر کلیدی را فشار دهد، برنامه بسته می شود. این کد ترفند خوبی برای باز نگه داشتن پنجره کنسول است چرا که در غیر این صورت هر برنامه ای که بنویسید، پس از اجرای کامل به طور خودکار بسته می شود و شما نتیجه ای را در پنجره کنسول نمی بینید.

چند دستور در یک خط

با استفاده از علامت سمیکالن (;) می توانید چند دستور را در یک خط بنویسید.

مثال زیر را ببینید.

import sys; x = 'foo'; sys.stdout.write(x + '\n')

گروهی از دستورات چندخطی تحت عنوان Suites

گروهی از دستورات مستقل که یک بلاک از کد را تشکیل می دهند، در پایتون Suites نام می گیرند. دستورات ترکیبی یا پیچیده، مانند if، while، def و class نیازمند یک خط سربرگ و یک suite هستند.

خطوط سربرگ با دستور (که یک واژه کلیدی است) آغاز می شود و به یک کالن (:) ختم می شود و در ادامه آن یک یا چند خط که جزو suite است، می آید.

مثال:

if expression : 
   suite
elif expression : 
   suite 
else : 
   suite

آرگومان های خط فرمان

شما می توانید از یک سری آرگومان ها برای تعیین رفتار مفسر در خط فرمان استفاده کنید. آرگومان -h تمام آرگومان های قابل استفاده را نمایش می دهد.

$ python -h
usage: python [option] ... [-c cmd | -m mod | file | -] [arg] ...
Options and arguments (and corresponding environment variables):
-c cmd : program passed in as string (terminates option list)
-d     : debug output from parser (also PYTHONDEBUG=x)
-E     : ignore environment variables (such as PYTHONPATH)
-h     : print this help message and exit

[ etc. ]

برای دنبال کردن نوشته های کاپ کد به کانال تلگرامی آن (cupcode_ir@) بپیوندید!

دیدگاه خود را بیان کنید

@